Branislava M. Mitrović^*, Jelena Matković

Faculty of veterinary medicine University of Belgrade, Bulevar oslobođenja 18, Belgrade, Serbia

^*slavatab@vet.bg.ac.rs

https://doi.org/10.65614/uisk_yucorr.2025.26.ch3

Abstract

Radioecology is an interdisciplinary scientific field that studies the migration of radionuclides in the environment, their interactions with ecosystems, and the biological effects of ionizing radiation on non-human biota. Since its origins in the late 19th century, radioecology has evolved in response to nuclear testing, industrial activities, and major nuclear accidents such as Chernobyl and Fukushima. This paper explores both natural and anthropogenic radionuclides, their environmental pathways, and bioavailability, and a methodological approach for asseing the effects of ionizing radiation on non-human biota. Particular emphasis is placed on radioecology in Serbia, covering historical research developments, contamination sources, including depleted uranium, detection techniques for radionuclides and the principles of radiological protection. Through a systematic review of available data, this study highlights the importance of an integrated approach to protecting ecosystems from radiological contamination.

Keywords: radioecology; NORM; nuclear accidents; reference animals and plants; Serbia

Izvod

Radioekologija je interdisciplinarna naučna oblast koja proučava migraciju radionuklida u životnoj sredini, njihovu interakcije sa ekosistemima i biološke efekte jonizujućeg zračenja na živi svet. Od svog nastanka krajem 19. veka, radioekologija se razvijala kao odgovor na nuklearna testiranja, industrijske aktivnosti i velike nuklearne nesreće poput Černobilja i Fukušime. Ovaj rad istražuje prirodne i antropogene radionuklide, njihovu migraciju kroz životnu sredinu, uključivanje u karike lanca hrane i metodološki pristup za procenu dejstva jonizujućeg zračenja na živi svet. Poseban naglasak je stavljen na radieokološka ispitivanja u Srbiji, istorijski razvoj, izvore kontaminacije, uključujući osiromašeni uranijum, tehnike detekcije radionuklida i principe radiološke zaštite. Kroz sistematski pregled dostupnih podataka, ova studija ističe važnost integrisanog pristupa zaštiti ekosistema od radioaktivne kontaminacije.

Ključne reči: radioekologija; NORM; nuklearni akcidenti; referentne životinje i biljke; Srbija